Lifestyle

DOMS คืออะไร? ทำไมออกกำลังกายแล้วปวดกล้ามเนื้อวันถัดมา และคลายยังไง

DOMS คืออะไร

ออกกำลังกายวันนี้แล้วรู้สึกปกติ แต่พอตื่นเช้าวันถัดมาลุกจากเตียงแทบไม่ไหว หรือหนักกว่านั้นคือปวดที่สุดในวันที่สอง อาการนี้มีชื่อเรียกว่า DOMS ย่อมาจาก Delayed Onset Muscle Soreness แปลตรงตัวคืออาการปวดกล้ามเนื้อที่มาช้า เป็นเรื่องปกติที่เกิดกับทุกคน ไม่ได้แปลว่าออกกำลังกายผิดวิธี และไม่ได้แปลว่าบาดเจ็บ

DOMS เกิดจากอะไร

ความเชื่อเดิมที่แพร่หลายที่สุดคือ “กรดแลคติกคั่ง” ซึ่ง ไม่ใช่คำอธิบายที่ถูกต้อง เพราะกรดแลคติกถูกร่างกายเคลียร์ออกภายในเวลาราวหนึ่งชั่วโมงหลังออกกำลังกาย ในขณะที่ DOMS เพิ่งจะเริ่มปวดหลังจากนั้นตั้งเป็นสิบชั่วโมง

คำอธิบายที่ยอมรับกันในปัจจุบันคือ DOMS เกิดจาก การฉีกขาดระดับเล็กมากของเส้นใยกล้ามเนื้อ และกระบวนการซ่อมแซมที่ตามมา ซึ่งทำให้บริเวณนั้นไวต่อความรู้สึกมากขึ้นชั่วคราว

จุดสำคัญคือการฉีกขาดระดับนี้เป็นส่วนหนึ่งของการที่กล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้น ไม่ใช่ความเสียหายที่ต้องกลัว

ทำไมท่าบางแบบทำให้ปวดมากกว่า

DOMS เกิดมากที่สุดกับการเคลื่อนไหวแบบที่กล้ามเนื้อ ยืดออกขณะที่ยังต้องออกแรงต้าน

ตัวอย่างที่เจอบ่อย

  • ลงบันไดหรือวิ่งลงเนิน ต้นขาด้านหน้าต้องต้านน้ำหนักตัวขณะยืดออก
  • จังหวะลดน้ำหนักลงในการเล่นเวท ช่วงที่ปล่อยดัมเบลลงช้า ๆ ทำให้ปวดมากกว่าช่วงยกขึ้น
  • สควอทลงลึก และท่าที่ลงช้ากว่าขึ้น

นี่คือเหตุผลที่คนวิ่งลงเขาแล้วปวดต้นขาหนักกว่าวิ่งขึ้นเขา ทั้งที่ขึ้นเขาเหนื่อยกว่ามาก

ปวดกี่วันถึงจะหาย

ช่วงเวลา สิ่งที่เกิดขึ้น
0 ถึง 6 ชั่วโมง มักยังไม่รู้สึกอะไรมาก
12 ถึง 24 ชั่วโมง เริ่มตึงและปวดเมื่อขยับ
24 ถึง 48 ชั่วโมง ปวดมากที่สุด
3 ถึง 5 วัน ค่อย ๆ ดีขึ้นจนหายเอง
เกิน 7 วัน ผิดปกติ ควรตรวจสอบเพิ่ม

ถ้าปวดเกินหนึ่งสัปดาห์โดยไม่ดีขึ้นเลย มักไม่ใช่ DOMS ธรรมดา

DOMS หรือบาดเจ็บ แยกยังไง

สังเกต DOMS น่าจะเป็นการบาดเจ็บ
เริ่มปวดตอนไหน หลังผ่านไปหลายชั่วโมง ทันทีขณะออกกำลังกาย
ลักษณะปวด ตื้อ ๆ ทั่วมัดกล้ามเนื้อ จี๊ดเป็นจุด หรือแปลบ
บวมและช้ำ ไม่มีหรือมีน้อยมาก มักมีชัดเจน
ขยับข้อ ได้ แต่ตึง ติดขัดหรือทำไม่ได้
แนวโน้ม ดีขึ้นทุกวัน เท่าเดิมหรือแย่ลง

คลาย DOMS ยังไงให้เร็วขึ้น

ต้องบอกตามตรงก่อนว่า ไม่มีวิธีไหนทำให้ DOMS หายทันที สิ่งที่ทำได้คือทำให้รู้สึกสบายขึ้นระหว่างรอ

ขยับเบา ๆ ดีกว่านอนนิ่ง เดินเบา ๆ ปั่นจักรยานเบา ๆ หรือทำท่าเดิมด้วยน้ำหนักที่เบามาก ช่วยให้เลือดไหลเวียนและรู้สึกดีขึ้นได้จริง การนอนนิ่งทั้งวันมักทำให้ตึงกว่าเดิม

ประคบอุ่นหลังผ่าน 24 ชั่วโมง ช่วยคลายกล้ามเนื้อได้ดี ส่วนประคบเย็นเหมาะกับช่วงแรกที่ยังรู้สึกอักเสบ

นวดคลายกล้ามเนื้อ เป็นวิธีที่มีหลักฐานรองรับชัดเจนที่สุดว่าช่วยลดความรู้สึกปวดของ DOMS ได้ ทั้งการนวดด้วยมือ ลูกกลิ้ง และปืนนวด

ดื่มน้ำให้พอและนอนให้พอ เพราะการซ่อมแซมกล้ามเนื้อเกิดขึ้นตอนนอนเป็นหลัก

ยืดเบา ๆ ได้ แต่อย่ายืดแรง การยืดแรงตอนกล้ามเนื้อยังระบมไม่ได้ช่วยและอาจทำให้แย่ลง

ป้องกันได้ไหม

ป้องกันให้หายขาดไม่ได้ แต่ลดความรุนแรงได้

  • เพิ่มน้ำหนักหรือระยะทีละน้อย ไม่เกินราว 10 เปอร์เซ็นต์ต่อสัปดาห์
  • วอร์มอัพก่อนและคูลดาวน์หลัง ทุกครั้ง
  • อย่าเว้นนานแล้วกลับมาหนักเท่าเดิม ร่างกายลืมเร็วกว่าที่เราคิด
  • ทำต่อเนื่อง เพราะกล้ามเนื้อจะปรับตัว และท่าเดิมจะทำให้ปวดน้อยลงเรื่อย ๆ

ออกกำลังกายต่อได้ไหมตอนยังปวด

ได้ ถ้าเป็น DOMS ธรรมดา แต่ควรปรับ

  • เลี่ยงการทำมัดกล้ามเนื้อเดิมหนักซ้ำ ให้สลับไปเล่นส่วนอื่นแทน
  • ลดน้ำหนักลงถ้าจะทำท่าเดิม ประมาณครึ่งหนึ่งของครั้งที่แล้ว
  • หยุดถ้ารู้สึกจี๊ดเป็นจุด เพราะนั่นไม่ใช่ DOMS แล้ว

ถ้าปวดขาและน่องเป็นหลัก

คนที่เจอ DOMS หนักที่สุดมักเป็นสายวิ่งและสายขา เพราะเป็นกลุ่มที่ใช้การเคลื่อนไหวแบบยืดออกขณะต้านแรงมากที่สุด

  • เจาะจงจุดที่ตึงเป็นมัด ๆ → Massager Gun ปรับความแรงได้และใช้ได้ทั้งต้นขา น่อง และสะโพก ซึ่งเป็นสามจุดที่ DOMS ลงบ่อยที่สุด
  • คลายน่องและเท้าหลังวิ่ง → Calf Massager ครอบคลุมทั้งน่องโดยไม่ต้องเอื้อมกดเอง เหมาะกับการใช้ตอนพักหลังซ้อม

การนวดช่วยให้รู้สึกสบายขึ้นและคลายกล้ามเนื้อที่ตึง แต่ไม่ได้เร่งให้กล้ามเนื้อซ่อมแซมเร็วขึ้น และ ห้ามนวดบริเวณที่บวม ช้ำ หรือปวดแบบจี๊ดเป็นจุด ซึ่งอาจเป็นการบาดเจ็บ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: DOMS คืออะไร?

A: DOMS ย่อมาจาก Delayed Onset Muscle Soreness คืออาการปวดกล้ามเนื้อที่มาช้าหลังออกกำลังกาย มักเริ่มรู้สึกหลังผ่านไป 12 ถึง 24 ชั่วโมง ปวดมากที่สุดที่ 24 ถึง 48 ชั่วโมง แล้วค่อย ๆ หายเองใน 3 ถึง 5 วัน เป็นเรื่องปกติที่เกิดกับทุกคนและไม่ได้แปลว่าบาดเจ็บ

Q: DOMS เกิดจากกรดแลคติกคั่งจริงไหม?

A: ไม่จริง เป็นความเข้าใจผิดที่แพร่หลายมานาน กรดแลคติกถูกร่างกายเคลียร์ออกภายในราวหนึ่งชั่วโมงหลังออกกำลังกาย ในขณะที่ DOMS เพิ่งเริ่มปวดหลังจากนั้นเป็นสิบชั่วโมง คำอธิบายที่ยอมรับกันคือการฉีกขาดระดับเล็กมากของเส้นใยกล้ามเนื้อและกระบวนการซ่อมแซมที่ตามมา

Q: ปวดกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกายกี่วันถึงจะหาย?

A: โดยทั่วไป 3 ถึง 5 วัน โดยจะปวดหนักที่สุดในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกแล้วค่อย ๆ ดีขึ้นทุกวัน ถ้าปวดเกินหนึ่งสัปดาห์โดยไม่ดีขึ้นเลย หรือปวดเท่าเดิมและแย่ลง มักไม่ใช่ DOMS ธรรมดาและควรตรวจสอบเพิ่ม

Q: ยังปวดอยู่ ออกกำลังกายต่อได้ไหม?

A: ได้ถ้าเป็น DOMS ธรรมดา แต่ควรสลับไปเล่นมัดกล้ามเนื้อส่วนอื่นแทนการทำส่วนเดิมหนักซ้ำ หรือถ้าจะทำท่าเดิมให้ลดน้ำหนักลงประมาณครึ่งหนึ่ง และต้องหยุดทันทีถ้ารู้สึกปวดจี๊ดเป็นจุด เพราะนั่นไม่ใช่ DOMS แล้ว

Q: นวดช่วยให้ DOMS หายเร็วขึ้นไหม?

A: การนวดเป็นวิธีที่มีหลักฐานรองรับชัดเจนที่สุดว่าช่วยลดความรู้สึกปวดของ DOMS ได้ แต่ไม่ได้เร่งให้กล้ามเนื้อซ่อมแซมเร็วขึ้น คือทำให้รู้สึกสบายขึ้นระหว่างรอให้หายเอง และห้ามนวดบริเวณที่บวม ช้ำ หรือปวดจี๊ดเป็นจุด

Q: แยก DOMS กับการบาดเจ็บยังไง?

A: DOMS จะเริ่มปวดหลังผ่านไปหลายชั่วโมง ปวดตื้อ ๆ ทั่วมัดกล้ามเนื้อ ไม่บวมไม่ช้ำ ยังขยับข้อได้แม้จะตึง และดีขึ้นทุกวัน ส่วนการบาดเจ็บมักปวดทันทีขณะออกกำลังกาย ปวดจี๊ดเป็นจุด มีบวมหรือช้ำชัดเจน ขยับข้อติดขัด และไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง

ติดตามข้อมูลข่าวสารและโปรโมชั่นเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ทั้งหมดได้ที่ Facebook Fanpage: Lunio Life