ตะคริวเกิดจากอะไร? ทำไมชอบเป็นตะคริวที่น่องตอนกลางคืน
หลับสนิทอยู่ดี ๆ แล้วน่องก็บิดเกร็งเป็นก้อนแข็งจนสะดุ้งตื่น ขยับขาก็เจ็บ ไม่ขยับก็เจ็บ ได้แต่นอนกัดฟันรอให้มันคลาย หลายคนเคย เป็นตะคริวที่น่อง แบบนี้ และพอหายแล้วก็มักสงสัยว่า ตะคริวเกิดจากอะไรกันแน่
ตะคริวเกิดจากกล้ามเนื้อหดเกร็งขึ้นมาเองโดยที่เราไม่ได้สั่ง สาเหตุที่เจอบ่อยที่สุดคือกล้ามเนื้อล้าจากการใช้งานทั้งวัน ร่วมกับเสียเหงื่อมาก ดื่มน้ำน้อย หรืออยู่ในท่าที่น่องหดสั้นนาน ๆ อย่างท่านอนที่ปลายเท้าชี้ลง ส่วนวิธีคลายทันทีคือ ยืดน่องโดยดึงปลายเท้าเข้าหาตัว ค้างไว้จนกล้ามเนื้อยอมคลาย
ตะคริวคืออะไร ต่างจากปวดน่องธรรมดายังไง
ตะคริวคืออาการที่กล้ามเนื้อหดตัวแรงและค้างไว้เองแบบเฉียบพลัน คลำดูจะเจอเป็นก้อนแข็ง เจ็บจี๊ดจนขยับไม่ได้ อาการมักอยู่ไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่นาทีแล้วคลายเอง แต่บางคนยังรู้สึกระบมที่น่องต่อไปได้ถึงวันรุ่งขึ้น
จุดที่ทำให้ตะคริวต่างจากปวดน่องทั่วไปคือ “ความเร็ว” กับ “ความแข็ง” ปวดน่องจากความล้าจะค่อย ๆ ตึงหน่วงสะสมทั้งวัน ส่วนตะคริวมาแบบไม่ทันตั้งตัวและกล้ามเนื้อแข็งเป็นก้อนจริง ๆ
| สังเกต | ตะคริว | ปวดเมื่อยน่องทั่วไป | อาการที่ต้องรีบให้แพทย์ตรวจ |
|---|---|---|---|
| เริ่มยังไง | ทันที ไม่มีสัญญาณเตือน | ค่อย ๆ ตึงสะสม | ค่อย ๆ ปวดมากขึ้นทีละวัน |
| คลำดู | เป็นก้อนแข็งชัด | ตึงแต่ไม่เป็นก้อน | บวม ตึงทั้งน่อง |
| นานแค่ไหน | ไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่นาที | เป็นชั่วโมงหรือทั้งวัน | ไม่หายไป หรือแย่ลง |
| ผิวบริเวณนั้น | ปกติ | ปกติ | แดง ร้อน กดเจ็บ |
| ยืดแล้ว | คลายลงชัดเจน | ดีขึ้นบ้าง | ไม่ดีขึ้น หรือเจ็บกว่าเดิม |
ถ้าเป็นอาการแบบปวดหน่วงสะสมมากกว่า ลองอ่านต่อเรื่อง ปวดน่องเกิดจากอะไร ที่เราสรุปวิธีคลายแบบทีละขั้นไว้แล้ว
ตะคริวเกิดจากอะไรบ้าง
ตะคริวเกิดจากเส้นประสาทที่สั่งงานกล้ามเนื้อส่งสัญญาณผิดจังหวะ จนกล้ามเนื้อหดตัวค้างโดยไม่ยอมคลาย เรื่องที่ทำให้เกิดได้ง่ายขึ้นมักมาพร้อมกันหลายข้อ ไม่ได้มีสาเหตุเดียว ลองเช็กว่าตัวเองเข้าข่ายข้อไหนบ้าง
- กล้ามเนื้อล้าจากการใช้งาน ยืนหรือเดินทั้งวัน ใส่ส้นสูง วิ่งหรือเล่นกีฬาหนักกว่าปกติ น่องที่ล้ามาก ๆ คุมจังหวะการหดและคลายได้ไม่ดีเท่าตอนสดชื่น
- เสียเหงื่อมากและดื่มน้ำน้อย อากาศร้อนแบบบ้านเรา ออกกำลังกลางแจ้ง หรือดื่มกาแฟแทนน้ำทั้งวัน ร่างกายเสียทั้งน้ำและเกลือแร่ไปกับเหงื่อ กล้ามเนื้อจึงเกร็งง่ายขึ้น
- อยู่ท่าเดิมนาน ๆ นั่งทำงานไขว่ห้างหรือห้อยขานิ่ง ๆ หลายชั่วโมง น่องแทบไม่ได้ยืดเลยทั้งวัน
- อายุที่มากขึ้น กล้ามเนื้อและเอ็นยืดหยุ่นน้อยลง ผู้สูงอายุจึงเป็นตะคริวตอนกลางคืนบ่อยกว่าวัยหนุ่มสาว
- การตั้งครรภ์ โดยเฉพาะช่วงท้อง 4 เดือนขึ้นไป น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นทำให้ขาทำงานหนักขึ้นทุกวัน
- ยาและโรคบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ ยาลดไขมันบางกลุ่ม หรือโรคที่เกี่ยวกับไต ไทรอยด์ เบาหวาน และเส้นประสาท ถ้าตะคริวเริ่มถี่ขึ้นหลังเริ่มยาใหม่ ควรบอกแพทย์ที่สั่งยา อย่าหยุดยาเอง
ทำไมชอบเป็นตะคริวที่น่องตอนกลางคืน
ตะคริวที่น่องตอนกลางคืนเกิดบ่อยเพราะท่านอนทำให้น่องหดสั้นค้างไว้หลายชั่วโมง ตอนนอนหงายหรือนอนคว่ำ ปลายเท้าจะชี้ลงตามธรรมชาติ แถมผ้าห่มยังกดปลายเท้าให้ชี้ลงอีก น่องที่ล้ามาทั้งวันอยู่ในท่าหดแบบนี้นาน ๆ จึงเกร็งค้างได้ง่ายที่สุด
อีกเหตุผลคือกล้ามเนื้อน่องพาดผ่านทั้งข้อเข่าและข้อเท้า พอเข่างอเล็กน้อยและปลายเท้าชี้ลงพร้อมกัน น่องจะสั้นลงจากทั้งสองฝั่ง เป็นเหตุที่ตะคริวที่น่องเจอบ่อยกว่าที่ต้นขาหรือแขนมาก
แล้วก็เรื่องเวลา ทั้งวันเราอาจเสียเหงื่อและดื่มน้ำน้อยโดยไม่รู้ตัว พอถึงกลางดึกที่ไม่ได้ดื่มน้ำมาหลายชั่วโมง ร่างกายก็อยู่ในจุดที่พร้อมเป็นตะคริวที่สุดของวัน
เป็นตะคริวที่น่อง ทำยังไงให้คลายทันที
วิธีที่หลายคนพบว่าคลายได้เร็วคือยืดกล้ามเนื้อที่เกร็งในทิศตรงข้าม สำหรับน่องคือ ดึงปลายเท้าเข้าหาตัว โดยเหยียดเข่าตรง ค้างไว้จนรู้สึกว่าก้อนแข็งเริ่มอ่อนลง ส่วนใหญ่ใช้เวลาไม่ถึงหนึ่งนาที ทำตามนี้ทีละขั้น
1. เหยียดขาตรงแล้วดึงปลายเท้าเข้าหาตัว นั่งบนเตียง เหยียดเข่าให้ตรง ใช้มือจับปลายเท้าดึงเข้าหาลำตัวช้า ๆ ถ้าเอื้อมไม่ถึง ใช้ผ้าขนหนูหรือผ้าห่มคล้องปลายเท้าแล้วดึงแทน ค้างไว้ 30 วินาทีถึง 1 นาที
2. ถ้าลุกไหว ให้ยืนลงน้ำหนักที่ส้นเท้า ยืนจับขอบเตียงหรือผนังกันล้ม ก้าวขาที่เป็นตะคริวไปข้างหลังเล็กน้อย กดส้นเท้าติดพื้น น้ำหนักตัวจะช่วยยืดน่องให้แรงกว่าการดึงด้วยมือ
3. คลึงเบา ๆ ระหว่างยืด ใช้ฝ่ามือลูบไล่จากข้อเท้าขึ้นไปทางเข่าเบา ๆ ไม่ต้องกดลึก แค่ให้กล้ามเนื้อรู้สึกถึงสัมผัสและค่อย ๆ ปล่อยตัว
4. หลังคลายแล้วประคบอุ่น ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นหรือถุงประคบอุ่นวางที่น่องราว 10 ถึง 15 นาที ช่วยลดความระบมที่มักค้างอยู่หลังตะคริวหาย
5. ดื่มน้ำสักแก้วแล้วค่อยกลับไปนอน โดยเฉพาะถ้าวันนั้นเสียเหงื่อเยอะ และลองคลายผ้าห่มตรงปลายเท้าไม่ให้กดเท้าชี้ลงอีก
สิ่งที่ไม่ควรทำตอนเป็นตะคริว
- ชี้ปลายเท้าหรือเกร็งสู้ ยิ่งชี้ปลายเท้า น่องยิ่งสั้นและยิ่งเกร็งหนัก
- ทุบหรือกดนวดแรง ๆ ตรงก้อนที่แข็ง กล้ามเนื้อที่กำลังเกร็งเต็มที่จะเจ็บมากขึ้น และอาจระบมนานกว่าเดิม
- กระชากยืดแรง ๆ ทีเดียว ให้ค่อย ๆ ดึงแล้วค้างไว้ การกระชากอาจทำให้กล้ามเนื้อเกร็งกลับ
เป็นตะคริวบ่อย ป้องกันยังไงได้บ้าง
การป้องกันตะคริวที่ควรเริ่มก่อนคือยืดน่องก่อนนอนทุกคืนและดื่มน้ำให้พอตลอดวัน สองข้อนี้แก้ตรงต้นเหตุหลักของตะคริวตอนกลางคืน ที่เหลือเป็นการลดความเสี่ยงเสริม
- ยืดน่องก่อนนอน 3 รอบ ยืนหันหน้าเข้าผนัง ก้าวขาไปข้างหลัง เข่าตรง ส้นเท้าติดพื้น โน้มตัวไปข้างหน้าจนรู้สึกตึงที่น่อง ค้างไว้ข้างละ 30 วินาที ทำ 3 รอบ ใช้เวลารวมไม่ถึง 5 นาที
- จิบน้ำสม่ำเสมอทั้งวัน ไม่ใช่ดื่มรวดเดียวตอนกระหายน้ำ วันที่ออกกำลังหรืออยู่กลางแจ้งนาน ให้ดื่มเพิ่มและอาจเสริมเครื่องดื่มเกลือแร่หลังเสียเหงื่อหนัก
- ไม่ให้ผ้าห่มกดปลายเท้า คลายผ้าห่มตรงปลายเตียงให้หลวม ถ้านอนคว่ำ ลองเลื่อนตัวลงให้ปลายเท้าพ้นขอบที่นอน เท้าจะไม่ถูกกดให้ชี้ลง
- ลุกขยับทุก 1 ชั่วโมงระหว่างวัน ถ้านั่งทำงานนาน ลุกเดินหรือเขย่งปลายเท้าขึ้นลงสัก 10 ครั้ง ให้น่องได้ทำงานบ้าง
- คลายน่องตอนเย็นหลังวันที่ใช้ขาหนัก วันที่ยืนหรือเดินเยอะเป็นพิเศษ นวดคลายน่องสัก 15 ถึง 20 นาทีก่อนนอน กล้ามเนื้อจะได้ไม่ต้องเข้านอนในสภาพตึงล้า
ถ้าเดินเยอะจนขาล้าเป็นประจำ ท่ายืดที่เราสรุปไว้ในเรื่อง เดินเยอะจนเมื่อยขา ใช้ต่อได้ทันที
กินกล้วยแก้ตะคริวได้จริงไหม
กล้วยมีโพแทสเซียมซึ่งเป็นเกลือแร่ที่กล้ามเนื้อใช้ แต่ การกินกล้วยอย่างเดียวมักไม่ได้หยุดตะคริว เพราะตะคริวส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อล้าและท่าที่น่องหดค้าง มากกว่าการขาดเกลือแร่ล้วน ๆ
กินอาหารให้ครบหมู่ มีผักใบเขียว ถั่ว และผลไม้ยังเป็นเรื่องดี แต่ถ้ายังไม่ยืดน่องและดื่มน้ำน้อยอยู่ ก็ยังเป็นตะคริวได้เหมือนเดิม และไม่ควรซื้ออาหารเสริมเกลือแร่มากินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะคนที่มีโรคไตหรือกินยาประจำ
ถ้าตะคริวมาพร้อมน่องที่ตึงล้าทุกเย็น
สำหรับหลายคน ตะคริวตอนกลางคืนคือปลายทางของน่องที่ตึงล้าสะสมมาทั้งวัน การยืดก่อนนอนคือพื้นฐานที่ควรทำก่อนเสมอ แต่ถ้าอยากให้การคลายน่องตอนเย็นเป็นกิจวัตรที่ทำได้ง่ายขึ้น หนึ่งในตัวช่วยที่เราอยากแนะนำคือเครื่องนวดน่อง
- น่องตึงล้าจากการยืนเดินหรือออกกำลังเป็นประจำ อยากคลายก่อนนอนโดยไม่ต้องออกแรงเอง → Lunio Calf Massager ใช้ถุงลมหลายโซนบีบและคลายรอบน่องเป็นจังหวะ ให้ความรู้สึกคล้ายมือบีบไล่ทั่วมัดกล้ามเนื้อ พร้อมความอุ่นจาก Smart Heating Film ปรับได้ 3 ระดับ ให้ฟีลเหมือนประคบอุ่นไปพร้อมกัน เครื่องตัดรอบเองทุก 20 นาที สวมแล้วนั่งพักดูซีรีส์ก่อนนอนได้เลย
ข้อจำกัดที่ควรรู้คือ เครื่องนวดเหมาะกับการคลายน่องในวันปกติ ไม่ใช่เครื่องมือหยุดตะคริวตอนที่กำลังเกร็งอยู่ เวลาเป็นตะคริวที่น่องให้ยืดด้วยมือตามขั้นตอนด้านบนก่อนเสมอ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ตะคริวเกิดจากอะไร?
A: ตะคริวเกิดจากกล้ามเนื้อหดเกร็งค้างขึ้นมาเองโดยที่เราไม่ได้สั่ง สาเหตุที่พบบ่อยคือกล้ามเนื้อล้าจากการใช้งาน เสียเหงื่อมากและดื่มน้ำน้อย อยู่ในท่าเดิมนาน ๆ อายุที่มากขึ้น การตั้งครรภ์ รวมถึงยาและโรคบางชนิด ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ถ้าเป็นบ่อยมากควรให้แพทย์ตรวจ
Q: ทำไมชอบเป็นตะคริวที่น่องตอนกลางคืน?
A: เพราะตอนนอนปลายเท้าชี้ลง และผ้าห่มยังกดปลายเท้าให้ชี้ลงอีก น่องจึงหดสั้นค้างไว้หลายชั่วโมง พอรวมกับกล้ามเนื้อที่ล้ามาทั้งวันและการที่ไม่ได้ดื่มน้ำมาหลายชั่วโมง กลางดึกจึงเป็นช่วงที่ตะคริวที่น่องเกิดง่ายที่สุด
Q: เป็นตะคริวที่น่อง แก้ยังไงให้หายเร็ว?
A: เหยียดเข่าให้ตรงแล้วดึงปลายเท้าเข้าหาตัว ใช้ผ้าขนหนูคล้องช่วยได้ถ้าเอื้อมไม่ถึง ค้างไว้ 30 วินาทีถึง 1 นาทีจนก้อนแข็งอ่อนลง ถ้าลุกไหวให้ยืนกดส้นเท้าติดพื้น หลังคลายแล้วประคบอุ่น 10 ถึง 15 นาที และอย่าชี้ปลายเท้าหรือทุบนวดแรงตอนที่ยังเกร็ง
Q: เป็นตะคริวบ่อย ขาดแร่ธาตุอะไร?
A: คนมักนึกถึงโพแทสเซียม แมกนีเซียม และแคลเซียม แต่ตะคริวส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อล้าและน่องหดค้างมากกว่าการขาดแร่ธาตุ การยืดน่องก่อนนอนและดื่มน้ำให้พอจึงมักช่วยได้มากกว่า ถ้ายังเป็นบ่อยควรให้แพทย์ตรวจเลือดก่อน ไม่ควรซื้ออาหารเสริมมากินเอง
Q: ใช้เครื่องนวดน่องตอนเป็นตะคริวได้ไหม?
A: ตอนที่น่องกำลังเกร็งเป็นก้อน ให้ยืดด้วยมือก่อนดีกว่า เพราะแรงบีบอาจทำให้เจ็บขึ้น เครื่องนวดน่องเหมาะกับการคลายน่องที่ตึงล้าตอนเย็นหรือก่อนนอนในวันปกติ ครั้งละราว 15 ถึง 20 นาที และห้ามใช้ถ้าน่องบวม แดง ร้อน
สามารถเข้าไปดูรายละเอียด ติดตามข่าวสารและโปรโมชั่นเพิ่มเติมได้ทาง Facebook Fanpage: Lunio Life