ปวดท้ายทอย เกิดจากอะไร? แยกอาการจากกล้ามเนื้อคอตึงกับไมเกรน
นั่งทำงานหน้าจอมาทั้งวัน พอตกบ่ายเริ่มรู้สึกตื้อ ๆ ที่ฐานกะโหลกด้านหลัง แล้วค่อย ๆ ลามขึ้นไปทั้งหัว บางวันปวดจนต้องเอามือกดท้ายทอยไว้ อาการ ปวดท้ายทอย แบบนี้เจอบ่อยมากในคนวัยทำงาน คือ ปวดท้ายทอยส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อคอและฐานกะโหลกที่ตึงสะสม จากการก้มหน้าหรือยื่นคอเข้าหาจอนาน ๆ ซึ่งมักทำให้ปวดหัวแบบตื้อ ๆ ร่วมด้วย แต่ไมเกรนก็ปวดที่ท้ายทอยได้ และมีอาการบางแบบที่ไม่ควรรอดูเอง บทความนี้เราจะพาไปแยกให้ออกว่าแบบไหนเป็นแบบไหน และควรดูแลยังไง
ปวดท้ายทอย เกิดจากอะไรได้บ้าง
ปวดท้ายทอยเกิดได้จากหลายสาเหตุ ที่เจอบ่อยที่สุดคือกล้ามเนื้อคอและกล้ามเนื้อมัดเล็กใต้ฐานกะโหลกตึงจากท่าทางซ้ำ ๆ รองลงมาคือไมเกรน อาการปวดที่ร้าวมาจากข้อต่อกระดูกคอ และเส้นประสาทท้ายทอยถูกระคาย ส่วนน้อยอาจเกี่ยวกับความดันโลหิตสูงมากหรือโรคที่ต้องรักษาเร่งด่วน
สาเหตุที่เจอในชีวิตประจำวันมีแบบนี้
- ก้มจอหรือยื่นคอไปข้างหน้านาน ๆ ทั้งโน้ตบุ๊กที่วางต่ำและการก้มมือถือ กล้ามเนื้อหลังคอต้องเกร็งดึงหัวไว้ตลอด
- ความเครียดและการเกร็งบ่าโดยไม่รู้ตัว หลายคนยกไหล่ขึ้นนิด ๆ ระหว่างทำงานที่ต้องใช้สมาธิ
- กัดฟันหรือขบกราม ทั้งตอนกลางวันและตอนนอน ความตึงจากกรามส่งต่อมาถึงขมับและท้ายทอยได้
- ตาล้าจากการจ้องจอ เมื่อตาล้า เรามักโน้มหน้าเข้าหาจอโดยไม่รู้ตัว ลองอ่านเรื่อง ตาล้าจากจอ ประกอบได้
- นอนน้อยหรืออดมื้อ ทำให้ทนต่อความปวดได้น้อยลง ปวดหัวง่ายขึ้น
ถ้าอาการปวดลามลงมาที่บ่าและไหล่ด้วย อ่านต่อได้ที่ ปวดคอบ่าไหล่ แก้ยังไงให้หายตึง
ทำไมก้มจอนานแล้วปวดหัวท้ายทอย
ศีรษะผู้ใหญ่หนักราว 4 ถึง 5 กิโลกรัม ถ้านั่งตรงหูอยู่แนวเดียวกับไหล่ น้ำหนักนี้จะลงตรงกระดูกคอพอดี แต่พอยื่นหน้าเข้าหาจอ กล้ามเนื้อหลังคอต้องออกแรงดึงหัวไว้ไม่ให้ทิ่มลง ยิ่งยื่นมาก ยิ่งต้องดึงหนัก
ที่ฐานกะโหลกมีกล้ามเนื้อมัดเล็ก ๆ หลายมัดทำหน้าที่ปรับมุมศีรษะ มัดพวกนี้เล็กแต่ทำงานทั้งวัน พอเกร็งนานเข้าจะเกิดจุดตึงที่กดแล้วเจ็บ และ ความปวดจากจุดตึงนี้มักร้าวขึ้นไปที่ศีรษะ ขมับ หรือหลังตา คนจึงรู้สึกว่า “ปวดหัว” ทั้งที่ต้นเหตุอยู่ที่คอ และอาการมักแย่ลงตอนบ่ายถึงเย็นหลังทำงานหน้าจอมาหลายชั่วโมง
ปวดหัวท้ายทอยจากกล้ามเนื้อตึงกับไมเกรน ต่างกันยังไง

ปวดจากกล้ามเนื้อตึงมักปวดตื้อ ๆ เหมือนมีอะไรรัดหรือกดทับ เป็นทั้งสองข้าง ระดับปวดเบาถึงปานกลาง และยังทำงานต่อได้ ส่วนไมเกรนมักปวดตุบ ๆ ข้างเดียว ปวดปานกลางถึงรุนแรง แย่ลงเมื่อขยับตัว และมักมีคลื่นไส้ หรือไม่ชอบแสงและเสียงร่วมด้วย
| สังเกต | ปวดจากกล้ามเนื้อตึง | ไมเกรน | ปวดจากเส้นประสาทท้ายทอย |
|---|---|---|---|
| ลักษณะปวด | ตื้อ ๆ รัด ๆ หนัก ๆ | ตุบ ๆ เป็นจังหวะ | แปลบ ๆ เหมือนไฟช็อต เป็นพัก ๆ |
| ตำแหน่ง | ท้ายทอยสองข้าง ลามไปรอบหัว | มักข้างเดียว อาจย้ายข้าง | จากฐานกะโหลกพุ่งขึ้นหนังศีรษะข้างเดียว |
| ความแรง | เบาถึงปานกลาง ยังทำงานได้ | ปานกลางถึงรุนแรง ต้องหยุดพัก | แรงแต่สั้น ไม่กี่วินาทีต่อครั้ง |
| อาการร่วม | บ่าตึง กดคอแล้วเจ็บ | คลื่นไส้ ไม่ชอบแสงหรือเสียง บางคนเห็นแสงวาบก่อนปวด | หนังศีรษะไวต่อการสัมผัส หวีผมแล้วเจ็บ |
| ขยับตัวหรือเดิน | ไม่แย่ลง | แย่ลงชัดเจน | ขยับคอบางท่าแล้วกระตุ้นได้ |
| ระยะเวลา | ครึ่งชั่วโมงถึงหลายชั่วโมง | หลายชั่วโมงถึง 3 วัน | เป็นวินาทีแต่เกิดซ้ำ ๆ |
ตารางนี้เป็นเกณฑ์คร่าว ๆ บางคนเป็นสองแบบพร้อมกัน เช่น คอตึงจนกระตุ้นไมเกรน ถ้าแยกไม่ออกควรให้แพทย์ประเมิน
เช็กเองเบื้องต้น ว่าปวดท้ายทอยมาจากกล้ามเนื้อหรือเปล่า
ถ้าตรงหลายข้อ มีโอกาสสูงที่ต้นเหตุคือกล้ามเนื้อตึง
- กดใต้ฐานกะโหลกแล้วเจอจุดตึงที่เจ็บ และพอกดค้างไว้ ความปวดร้าวขึ้นไปบนหัวคล้ายตอนที่ปวดอยู่
- ปวดมากขึ้นตามชั่วโมงทำงาน เช้าปกติดี บ่ายเริ่มตื้อ เย็นปวดชัด
- ดีขึ้นเมื่อได้พัก ยืด หรือประคบอุ่น ภายในไม่กี่ชั่วโมง
ปวดท้ายทอย แก้ยังไงได้บ้าง
สำหรับอาการปวดท้ายทอยจากกล้ามเนื้อตึง วิธีที่ได้ผลคือคลายกล้ามเนื้อที่เกร็งอยู่ แล้วแก้ท่าทางที่ทำให้มันกลับมาตึงซ้ำ ทำเองได้ที่โต๊ะทำงาน
ดึงคางเข้า (Chin Tuck) นั่งหลังตรง เลื่อนคางถอยหลังตรง ๆ เหมือนทำคางสองชั้น ไม่ก้มหน้า ค้างไว้ 5 วินาที ทำ 10 ครั้ง วันละ 2 ถึง 3 รอบ ท่านี้ดึงหัวกลับมาอยู่บนแนวกระดูกคอ กล้ามเนื้อท้ายทอยจะได้พัก
ยืดท้ายทอย ก้มหน้าให้คางเข้าหาอกช้า ๆ วางมือทั้งสองข้างไว้ที่หลังศีรษะ ปล่อยน้ำหนักมือกดลงเบา ๆ ห้ามดึงแรง ค้างไว้ 20 ถึง 30 วินาที ทำ 3 รอบ จะรู้สึกตึงตั้งแต่ฐานกะโหลกลงมาถึงคอ
ประคบอุ่น ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นหรือถุงประคบวางที่ท้ายทอยและบ่า 15 ถึง 20 นาที ความอุ่นทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวและเลือดไหลเวียนดีขึ้น ใช้ได้ดีตอนเย็นหลังเลิกงาน
ยกจอให้ขอบบนอยู่ระดับสายตา ถ้าใช้โน้ตบุ๊ก ลองหาขาตั้งหรือหนังสือมารองให้สูงขึ้น แล้วใช้คีย์บอร์ดแยก ข้อนี้แก้ที่ต้นเหตุโดยตรง เพราะเราก้มจอวันละหลายชั่วโมง
เปลี่ยนท่าทุก 30 ถึง 60 นาที ลุกยืน หมุนไหล่ไปด้านหลัง 10 รอบ เช็กว่าไม่ได้กัดฟันอยู่ แล้วมองไกลสัก 20 วินาที กล้ามเนื้อจะไม่เกร็งค้างท่าเดิมนานเกินไป
ถ้าตึงลามไปถึงหลังและสะบัก ท่ายืดที่โต๊ะทำงานในเรื่อง ปวดสะบัก ใช้ร่วมกันได้
ถ้าเป็นไมเกรน ดูแลต่างจากคอตึงยังไง
ไมเกรนเป็นเรื่องของระบบประสาท ไม่ได้เกิดจากกล้ามเนื้อตึงโดยตรง การนวดหรือยืดจึงไม่ใช่วิธีหลัก ระหว่างที่กำลังปวด หลายคนรู้สึกดีขึ้นเมื่อพักในห้องมืดและเงียบ แล้วประคบเย็นที่หน้าผากหรือต้นคอ และไม่ควรกดนวดแรง ๆ ตอนที่กำลังกำเริบ เพราะอาจปวดมากขึ้น
ในระยะยาว ลองจดว่าปวดวันไหน หลังทำอะไร เช่น นอนน้อย อดอาหาร เครียด หรือช่วงรอบเดือน แล้วเลี่ยงตัวกระตุ้นที่เจอบ่อย ถ้าปวดเกินเดือนละ 4 ครั้ง หรือกินยาแก้ปวดเองบ่อยจนเริ่มไม่ได้ผล ควรพบแพทย์
ปวดท้ายทอยแบบไหนอันตราย ต้องพบแพทย์
ปวดท้ายทอยส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ถ้ามีอาการต่อไปนี้ควรไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูอาการหรือนวดเอง
- ปวดหัวรุนแรงฉับพลัน แรงที่สุดในชีวิต เหมือนโดนตีที่ท้ายทอย
- คอแข็ง ก้มคางไม่ลงถึงอก ร่วมกับมีไข้
- ชา อ่อนแรง หรือขยับแขนขาข้างใดข้างหนึ่งไม่ได้
- ตามัว เห็นภาพซ้อน พูดไม่ชัด หน้าเบี้ยว หรือสับสน
- อาเจียนพุ่ง หรืออาเจียนซ้ำ ๆ ร่วมกับปวดหัว
- ปวดหลังศีรษะกระแทกหรือหกล้ม
- ปวดท้ายทอยร่วมกับตาพร่า แน่นหน้าอก ในคนที่มีความดันโลหิตสูง
ส่วนอาการที่ไม่ฉุกเฉินแต่ควรนัดพบแพทย์
- ปวดหัวแบบใหม่ที่ไม่เคยเป็น โดยเฉพาะในคนอายุเกิน 50 ปี
- ปวดหนักขึ้นหรือบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ หรือปวดจนตื่นกลางดึก
- ดูแลตัวเองแล้ว 2 ถึง 3 สัปดาห์ยังไม่ดีขึ้น
ถ้าต้นเหตุคือคอบ่าตึงจากการนั่งทำงาน

ถ้าเช็กแล้วว่าปวดท้ายทอยมาจากกล้ามเนื้อตึงเป็นหลัก การคลายคอและบ่าเป็นกิจวัตรตอนเย็นจะช่วยได้มากกว่ารอให้ปวดหัวแล้วค่อยแก้ ปัญหาคือนวดคอเองด้วยมือได้ไม่นานก็เมื่อยแขน
- คลายคอ บ่า และสะบักหลังเลิกงาน → Lunio Neck & Shoulder Massager ลูกกลิ้ง Dual-Head 360° หมุนคลึงสองทิศทาง ให้ความรู้สึกใกล้เคียงการกดคลึงด้วยมือ มีโหมดอุ่นคลายกล้ามเนื้อที่เกร็ง และสายคล้องแขนปรับได้ พาดไว้แล้วนั่งพักได้โดยไม่ต้องถือ เหมาะกับคนที่ตึงคอบ่าจากการนั่งทำงานทุกวัน
ข้อจำกัดคือเครื่องเน้นคลายคอ บ่า และสะบัก ไม่ได้ลงถึงจุดเล็ก ๆ ใต้ฐานกะโหลกตรงเท่านิ้วมือ จึงควรใช้ร่วมกับท่ายืดและการปรับจอ ถ้ายังลังเลว่าจะนวดที่ร้านหรือใช้เครื่องเอง ลองอ่าน นวดคอบ่าไหล่ ไปร้านหรือซื้อเครื่องใช้เอง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ปวดท้ายทอยเกิดจากอะไร?
A: ส่วนใหญ่เกิดจากกล้ามเนื้อคอและกล้ามเนื้อใต้ฐานกะโหลกตึงจากการก้มจอหรือยื่นคอนาน ๆ รวมถึงความเครียดและการกัดฟัน สาเหตุอื่นที่พบได้คือไมเกรน อาการปวดร้าวจากข้อต่อกระดูกคอ และเส้นประสาทท้ายทอยถูกระคาย ส่วนน้อยอาจเกี่ยวกับความดันโลหิตสูงมากหรือโรคที่ต้องรักษาเร่งด่วน
Q: ปวดหัวท้ายทอยแบบไหนเป็นไมเกรน แบบไหนเป็นกล้ามเนื้อตึง?
A: กล้ามเนื้อตึงมักปวดตื้อ ๆ เหมือนถูกรัด เป็นสองข้าง ปวดไม่มากจนทำงานไม่ได้ และกดคอแล้วเจอจุดเจ็บ ไมเกรนมักปวดตุบ ๆ ข้างเดียว ปวดแรงจนต้องหยุดพัก แย่ลงเมื่อขยับตัว และมีคลื่นไส้หรือไม่ชอบแสงและเสียงร่วมด้วย
Q: ปวดท้ายทอยแบบไหนอันตราย?
A: ถ้าปวดรุนแรงฉับพลันแบบไม่เคยเป็นมาก่อน คอแข็งร่วมกับมีไข้ ชาหรืออ่อนแรงที่แขนขา ตามัว พูดไม่ชัด อาเจียนพุ่ง หรือปวดหลังศีรษะกระแทก ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นภาวะที่ต้องรักษาเร่งด่วน
Q: ปวดท้ายทอยเกี่ยวกับความดันสูงไหม?
A: เกี่ยวได้เมื่อความดันสูงมาก ซึ่งมักปวดท้ายทอยร่วมกับตาพร่าหรือมึนหัว แต่คนที่ความดันสูงไม่มากส่วนใหญ่ไม่ปวดหัว ถ้ามีความดันสูงอยู่แล้วและปวดท้ายทอยผิดปกติ ควรวัดความดันและพบแพทย์
Q: เครื่องนวดคอช่วยอาการปวดท้ายทอยได้ไหม?
A: ช่วยคลายความตึงของกล้ามเนื้อคอและบ่าได้ ซึ่งเหมาะกับอาการปวดท้ายทอยที่มาจากกล้ามเนื้อตึง แต่ไม่ใช่การรักษาไมเกรนหรือปวดหัวจากสาเหตุอื่น และไม่ควรใช้ระหว่างที่ไมเกรนกำลังกำเริบ ควรใช้ร่วมกับการยืดและปรับท่านั่งทำงาน
ติดตามข้อมูลข่าวสารและโปรโมชั่นเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ทั้งหมดได้ที่ Facebook Fanpage: Lunio Life